Aanspreken is een begrip met veel betekenissen en invalshoeken. Bij de aanspreekcirkel gaat het om aanspreken als fase in de methode, beweging van uitspreken naar aanspreken en de reflectieve betekenis. Hieronder meerdere betekenissen van het begrip aanspreken
afspraak is afspraak
Bij deze vorm staat het nakomen van gemaakte afspraken centraal. Wat is afgesproken, wat is wel of niet gebeurd en wat betekent dat? Dit aanspreken is vaak concreet en SMART geformuleerd.
Het vraagt zorgvuldigheid om niet star te worden, maar helder te blijven over verantwoordelijkheid, vrijheden en consequenties. Er kan zomaar wat tussen komen.
functioneel gericht
Functioneel aanspreken is gericht op feedback en taakuitvoering. Het gaat over wat nodig is om het werk goed te doen: duidelijkheid, voortgang en resultaat.
Deze vorm van aanspreken is praktisch en doelgericht en helpt om verwachtingen scherp te houden zonder het persoonlijk te maken. Praktisch vindt aanspreken hierbij op de werkvloer plaats.
ontwikkel gericht
Ontwikkel gericht aanspreken is gericht op reflectie en leren. Het gesprek gaat over wat iemand bij zichzelf tegenkomt, wat dat zegt over gedrag en wat ontwikkeld kan worden.
De methodiek van de Aanspreekcirkel valt onder deze vorm: aanspreken loopt hier vaak over in uitspreken en verdiepend onderzoeken en waarbij gewaardeerd voelen de intentie is.
moreel
Moreel aanspreken is gebaseerd op waarden, normen en gedrag die gelden binnen een team, organisatie of samenleving. Het gaat over wat wel en niet passend is in uitingen en gedrag.
Deze vorm vraagt zorgvuldigheid, omdat morele oordelen snel verharden en kwetsend kunnen worden als ze niet worden onderbouwd of besproken.
publiekelijk
Publiekelijk aanspreken gebeurt wanneer je ingrijpt bij zichtbaar onrecht, bijvoorbeeld wanneer iemand wordt buitengesloten of lastiggevallen.
Deze vorm vraagt vaak extra moed en alertheid. Het doel is begrenzing, niet beschaming. Zorgvuldigheid en veiligheid staan hierbij voorop. De andere kant is publiekelijk waardering geven, vraag ook moed,
spontaan
Spontaan aanspreken gebeurt in het moment, op basis van wat je ziet, merkt of voelt. Het kan gaan over iets dat schuurt, maar juist ook over wat goed gaat.
Deze vorm draagt bij aan openheid en levendigheid mits ze oprecht en zonder oordeel wordt ingezet. Ook hier past de positieve kant van aanspreken: waardering geven en ontvangen, vraagt ook oprechtheid.
4 jan 2026 12:59
In haar werk, onder andere in Aanspreken? Gewoon doen!, laat Gytha Heins zien dat veel teams en organisaties vastlopen doordat mensen elkaar niet durven aan te spreken op gedrag. Niet omdat ze het niet belangrijk vinden, maar omdat angst, loyaliteit, hiërarchie en de behoefte aan harmonie het gesprek blokkeren. Heins benadrukt dat aanspreken tweerichtingsverkeer is: het gaat evenveel over luisteren en veiligheid als over het benoemen van gedrag
4 jan 2026 12:58
Aanspreken: waarom het zo lastig is – en hoe het wél kan